Κατὰ Λουκᾶν

Η προσφορά της χήρας¹Ἀναβλέψας δὲ εἶδε τοὺς βάλλοντας τὰ δῶρα αὐτῶν εἰς τὸ γαζοφυλάκιον πλουσίους. ¹Ὁ Κύριος ἐσήκωσε τὰ μάτια του καὶ εἶδε τοὺς πλουσίους, ποὺ ἔρριπταν τὰ δῶρα των εἰς τὸ θησαυροφυλάκιον τοῦ ναοῦ. ²εἶδε δέ τινα χήραν πενιχρὰν βάλλουσαν ἐκεῖ λεπτὰ δύο, ²Εἶδε καὶ κάποιαν πτωχὴν χήραν, νὰ ρίπτῃ ἐκεῖ δύο λεπτά. ³καὶ εἶπεν· Ἀληθῶς λέγω ὑμῖν ὅτι ἡ χήρα ἡ πτωχὴ αὕτη πλεῖον πάντων ἔβαλεν· ³Καὶ εἶπε· <σᾶς διαβαβαιώνω, ὅτι ἡ πτωχὴ αὐτῇ χήρα ἔρριψε περισσότερα ἀπὸ ὅλους. ⁴ἅπαντες γὰρ οὗτοι ἐκ τοῦ περισσεύοντος αὐτοῖς ἔβαλον εἰς τὰ δῶρα τοῦ Θεοῦ, αὕτη δὲ ἐκ τοῦ ὑστερήματος αὐτῆς ἅπαντα τὸν βίον ὃν εἶχεν ἔβαλε. ⁴Διότι ὅλοι αὐτὶ ἔρριψαν εἰς τὰ δῶρα τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τὸ περίσσευμά τους, αὐτῇ δὲ ἀπὸ τὸ ὑστέρημά της· ὅλον της τὸν βίο ποὺ εἶχε, τὸν ἔρριψε>. (Ἡ ἀξία τῆς ἐλεημοσύνης δὲν κρίνεται ἀπὸ τὸ μικρὸν ἡ μεγάλο ποσόν, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν διάθεσιν τοῦ ἐλεοῦντος καὶ ἀπὸ τὰς μικρὰς ἡ μεγάλας δυνατότητας, ποὺ ἔχει). Η πρόρρηση της καταστροφής του ναού⁵Καί τινων λεγόντων περὶ τοῦ ἱεροῦ ὅτι λίθοις καλοῖς καὶ ἀναθήμασι κεκόσμηται, εἶπε· ⁵Καὶ ὅταν μερικοὶ ἀπὸ τοὺς μαθητὰς ἔλεγαν διὰ τὸ ἱερόν, ὅτι εἶναι στολισμένον μὲ ὡραίους λίθους καὶ ἀφιερώματα, εἶπε· ⁶Ταῦτα ἃ θεωρεῖτε, ἐλεύσονται ἡμέραι ἐν αἷς οὐκ ἀφεθήσεται λίθος ἐπὶ λίθῳ ὃς οὐ καταλυθήσεται. ⁶<αὐτά ποὺ βλέπετε, θὰ ἔλθουν ἡμέραι, κατὰ τὰς ὁποίας δὲν θὰ μείνῃ πέτρα ἐπάνω εἰς τὴν πέτρα, ποὺ νὰ μὴ κρημνισθῇ. Τα σημάδια της τελικής κρίσης⁷ἐπηρώτησαν δὲ αὐτὸν λέγοντες· Διδάσκαλε, πότε οὖν ταῦτα ἔσται, καὶ τί τὸ σημεῖον ὅταν μέλλῃ ταῦτα γίνεσθαι; ⁷Τὸν ἠρώτησαν δὲ καὶ εἶπαν· <διδάσκαλε, πότε λοιπὸν θὰ συμβοῦν αὐτὰ καὶ ποιὸ θὰ εἶναι τὸ σημεῖον, ποὺ θὰ φανῇ, ὅταν πρόκειται αὐτὰ νὰ πραγματοποιηθοῦν;> ⁸ὁ δὲ εἶπε· Βλέπετε μὴ πλανηθῆτε· πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου λέγοντες ὅτι ἐγώ εἰμι καί ὁ καιρὸς ἤγγικε. μὴ οὖν πορευθῆτε ὀπίσω αὐτῶν. ⁸Αὐτὸς δὲ εἶπε· <προσέχετε, μὴν ἐξαπατηθῆτε ἀπὸ κανένα. Διότι πολλοὶ θὰ ἔλθουν, χρησιμοποιοῦντες ὡς ἰδικὸν των τὸ ὄναμά μου καὶ θὰ λέγουν, ὅτι ἐγὼ εἷμαι ὁ Μεσσίας. Μὴ τοὺς ἀκολουθήσετε, διότι εἶναι ψευδοπροφῆται. ⁹ὅταν δὲ ἀκούσητε πολέμους καὶ ἀκαταστασίας, μὴ πτοηθῆτε· δεῖ γὰρ ταῦτα γενέσθαι πρῶτον, ἀλλ᾿ οὐκ εὐθέως τὸ τέλος. ⁹Ὅταν δὲ ἀκούσετε, ὅτι γίνονται πόλεμοι καὶ ἀναταραχαὶ καὶ διασάλευσις τῆς τάξεως, μὴ ταραχθῆτε. Διότι πρέπει, σύμφωνα μὲ τὸ θεῖον σχέδιον, νὰ γίνουν αὐτὰ πρῶτον, ἀλλὰ δὲν θὰ ἔλθῃ ἀμέσως τὸ τέλος>. ¹⁰τότε ἔλεγεν αὐτοῖς· Ἐγερθήσεται ἔθνος ἐπὶ ἔθνος καὶ βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν, ¹⁰Καὶ ἔλεγεν πάλιν εἰς αὐτούς· <θὰ ἐξεγερθῇ καὶ θὰ ἐπιτεθῇ τὸ ἕνα ἔθνος ἐναντίον τοῦ ἄλλου καὶ τὸ ἕνα βασίλειον ἐναντίον τοῦ ἄλλου βασιλείου. ¹¹σεισμοί τε μεγάλοι κατὰ τόπους καὶ λιμοὶ καὶ λοιμοὶ ἔσονται, φόβητρά τε καὶ σημεῖα ἀπ᾿ οὐρανοῦ μεγάλα ἔσται. ¹¹Καὶ θὰ γίνουν σεισμοὶ μεγάλοι εἰς διαφόρους τόπους καὶ πεῖνα καὶ ἐπιδημίαι, σημεῖα ποὺ θὰ προκαλοῦν φόβον, καὶ ἄλλα μεγάλα σημεῖα ἀπὸ τὸν οὐρανόν. ¹²πρὸ δὲ τούτων πάντων ἐπιβαλοῦσιν ἐφ᾿ ὑμᾶς τὰς χεῖρας αὐτῶν καὶ διώξουσι, παραδιδόντες εἰς συναγωγὰς καὶ φυλακάς, ἀγομένους ἐπὶ βασιλεῖς καὶ ἡγεμόνας ἕνεκεν τοῦ ὀνόματός μου· ¹²Ἀλλὰ πρὶν γίνουν ὅλα αὐτά, θὰ σᾶς συλλάβουν καὶ θὰ σᾶς καταδιώξουν καὶ θὰ σᾶς παραδίδουν εἰς τὰς συναγωγάς, διὰ νὰ δικασθῆτε καὶ εἰς τὰς φυλακὰς καὶ θὰ σᾶς ὁδηγοῦν ὡς ὑποδίκους ἐμπρὸς εἰς βασιλεῖς καὶ ἡγεμόνας, μόνον καὶ μόνον ἐπειδὴ πιστεύετε εἰς τὸ ὄνομά μου. ¹³ἀποβήσεται δὲ ὑμῖν εἰς μαρτύριον. ¹³Ὅλαι δὲ αὐταὶ αἱ μεγάλαι ταλαιπωρίαι θὰ ἔχουν ὡς τελικὸν ἀποτέλεσμα διὰ σᾶς, νὰ δώσετε τὴν καλὴν μαρτυρίαν δι᾿ ἐμέ, καὶ ἄκομα νὰ κερδήσετε τὴν δόξαν καὶ τὰ βραβεῖα τοῦ μαρτυρίου. ¹⁴θέτε οὖν εἰς τὰς καρδίαις ὑμῶν μὴ προμελετᾶν ἀπολογηθῆναι· ¹⁴Βάλετε, λοιπόν, αὐτά, μέσα εἰς τὴν καρδιάν σας, ὅτι ἐγὼ τὰ ἐπιτρέπω, ὥστε νὰ μὴ συλλογίζεσθε ἐκ τῶν προτέρων τί θὰ ἀπολογηθῆτε. ¹⁵ἐγὼ γὰρ δώσω ὑμῖν στόμα καὶ σοφίαν, ᾗ οὐ δυνήσονται ἀντειπεῖν οὐδὲ ἀντιστῆναι πάντες οἱ ἀντικείμενοι ὑμῖν. ¹⁵Διότι ἐγὼ θὰ σᾶς δώσω πνεῦμα φωτεινὸν καὶ σοφίαν, διὰ νὰ εὑρίσκετε ἀκλόνητα νοήματα καὶ ἐπιχειρήματα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἠμποροῦν νὰ ἀντείπουν ἢ νὰ ἀντισταθοῦν ὅλοι οἱ ἀντίπαλοί σας. ¹⁶παραδοθήσεσθε δὲ καὶ ὑπὸ γονέων καὶ συγγενῶν καὶ φίλων καὶ ἀδελφῶν, καὶ θανατώσουσιν ἐξ ὑμῶν, ¹⁶Θὰ παραδοθῆτε δὲ εἰς τοὺς διώκτας καὶ εἰς τὰ δικαστήρια καὶ ἀπὸ αὐτοὺς ἀκόμη τοὺς γονεῖς καὶ συγγενεῖς καὶ φίλους καὶ ἀδελφοὺς καὶ θὰ θανατώσουν μερικοὺς ἀπὸ σᾶς. ¹⁷καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου· ¹⁷Καὶ θὰ μισῆσθε ἀπὸ ὅλους, διότι θὰ πιστεύετε εἰς τὸ ὄνομά μου. ¹⁸καὶ θρὶξ ἐκ τῆς κεφαλῆς ὑμῶν οὐ μὴ ἀπόληται· ¹⁸Ἀλλὰ οὔτε μία τρίχα ἀπὸ τὸ κεφάλι σας δὲν θὰ χαθῇ, χωρὶς ὁ Θεὸς νὰ τὸ ἐπιτρέψῃ, καὶ τοῦτο μόνον καὶ μόνον διὰ τὴν πνευματικὴν σας ὠφέλειαν καὶ τὴν διάδοσιν τοῦ Εὐαγγελίου. ¹⁹ἐν τῇ ὑπομονῇ ὑμῶν κτήσασθε τὰς ψυχὰς ὑμῶν. ¹⁹Μὲ τὴν ὑπομονὴν σας κερδήσατε τὰς ψυχὰς σας διὰ τὴν αἰώνιον ζωήν. Προαγγελία της καταστροφής της Ιερουσαλήμ²⁰ὅταν δὲ ἴδητε κυκλουμένην ὑπὸ στρατοπέδων τὴν Ἱερουσαλήμ, τότε γνῶτε ὅτι ἤγγικεν ἡ ἐρήμωσις αὐτῆς. ²⁰Ὅταν δὲ θὰ ἴδετε τὴν Ἱερουσαλὴμ νὰ περικυκλώνεται ἀπὸ στρατεύματα, τότε μάθετε ὅτι ἔφθασε πλέον ὁ καιρὸς τῆς ἐρημώσεώς της. ²¹τότε οἱ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰς τὰ ὄρη, καὶ οἱ ἐν μέσῳ αὐτῆς ἐκχωρείτωσαν, καὶ οἱ ἐν ταῖς χώραις μὴ εἰσερχέσθωσαν εἰς αὐτήν, ²¹Τότε ὅσοι θὰ εὑρίσκονται εἰς τὴν Ἰουδαίαν, ἂς φεύγουν εἰς τὰ βουνά, καὶ ὅσοι θὰ εἶναι μέσα εἰς τὴν πόλιν, ἂς φεύγουν ἔξω καὶ μακρυὰ ἀπὸ αὐτήν. Καὶ ὅσοι θὰ εὑρίσκονται εἰς τὴν ὕπαιθρον, νὰ μὴ εἰσέλθουν εἰς τὴν πόλιν. ²²ὅτι ἡμέραι ἐκδικήσεως αὗταί εἰσι τοῦ πληρωθῆναι πάντα τὰ γεγραμμένα. ²²Διότι αἱ ἡμέραι αὐταὶ εἶναι ἡμέραι τῆς δικαίας θείας τιμωρίας, ὥστε νὰ ἐκπληρωθοῦν ἔτσι ὅλα ὅσα ἔχουν γραφῆ διὰ τὴν καταστροφὴν τοῦ Ἰσραηλιτικοὺ λαοῦ καὶ τῆς Ἱερουσαλήμ. ²³οὐαὶ δὲ ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις καὶ ταῖς θηλαζούσαις ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις· ἔσται γὰρ τότε ἀνάγκη μεγάλη ἐπὶ τῆς γῆς καὶ ὀργὴ τῷ λαῷ τούτῳ, ²³Ἀλλοίμονον δὲ εἰς τὰς ἐγκύους καὶ εἰς αὐτάς ποὺ θηλάζουν μικρὰ παιδιά κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας. Διότι θὰ εἶναι θλῖψις καὶ στέρησις μεγάλη εἰς τὴν γῆν, καὶ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν ἀνθρώπων ἐναντίον τοῦ λαοῦ τούτου. . ²⁴καὶ πεσοῦνται στόματι μαχαίρας, καὶ αἰχμαλωτισθήσονται εἰς πάντα τὰ ἔθνη, καὶ Ἱερουσαλὴμ ἔσται πατουμένη ὑπὸ ἐθνῶν ἄχρι οὗ πληρωθῶσι καιροὶ ἐθνῶν. ²⁴Καὶ θὰ πέσουν σφαγμένοι ἀπὸ κοφτερὰ μαχαίρια, ἄλλοι δὲ αἰχμάλωτοι καὶ δοῦλοι θὰ μεταφερθοῦν πρὸς πώλησιν εἰς ὅλα τὰ ἔθνη. Καὶ ἡ Ἱερουσαλὴμ θὰ καταπατῆται ἀπὸ ξένα ἔθνη, ἕως ὅτου συμπληρωθῇ ὁ καιρός ποὺ ὥρισε ὁ Θεός, διὰ τὴν κυριαρχίαν τῶν ἐθνῶν ἐπὶ τῆς Ἱερουσαλήμ. Ο ερχομός του Υιού του Ανθρώπου²⁵Καὶ ἔσται σημεῖα ἐν ἡλίῳ καὶ σελήνῃ καὶ ἄστροις, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς συνοχὴ ἐθνῶν ἐν ἀπορίᾳ ἠχούσης θαλάσσης καὶ σάλου, ²⁵Ὡς πρὸς δὲ τὴν δευτέραν παρουσίαν, θὰ γίνουν πρωτοφανῆ καὶ καταπληκτικὰ φαινόμενα εἰς τὸν ἥλιον καὶ τὴν σελήνην καὶ τὰ ἀστέρια. Εἰς δὲ τὴν γῆν θὰ καταλάβῃ τὰ ἔθνη μεγάλη στενοχωρία καὶ φόβος καὶ ἀμηχανία πολλή, καθὼς τὰ τεράστια ὁρμητικὰ κύματα τῆς θαλάσσης μὲ θόρυβον πολὺν καὶ σάλον θὰ ὁρμοῦν νὰ κατακλύσουν τὴν γῆν. ²⁶ἀποψυχόντων ἀνθρώπων ἀπὸ φόβου καὶ προσδοκίας τῶν ἐπερχομένων τῇ οἰκουμένῃ· αἱ γὰρ δυνάμεις τῶν οὐρανῶν σαλευθήσονται. ²⁶Οἱ ἄνθρωποι θὰ παραλύουν καὶ θὰ χάνουν τὰς αἰσθήσεις των καὶ θὰ εἶναι σὰν νεκροὶ ἀπὸ τὸν φόβον δι᾿ αὐτά, ποὺ θὰ βλέπουν, καὶ διὰ τὰ ἄλλα μεγάλα κακά, ποὺ θὰ περιμένουν νὰ ἐπιπέσουν ἐναντίον τῆς οἰκουμένης. Διότι αἱ δυνάμεις, ποὺ κρατοῦν τὴν ἁρμονίαν τοῦ σύμπαντος, θὰ σαλευθοῦν καὶ θὰ κλονισθοῦν. ²⁷καὶ τότε ὄψονται τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν νεφέλῃ μετὰ δυνάμεως καὶ δόξης πολλῆς. ²⁷Καὶ τότε θὰ ἰδοῦν τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου νὰ ἔρχεται ἐπάνω εἰς ὁλόφωτον νεφέλην μὲ δύναμιν καὶ δόξαν πολλήν. ²⁸ἀρχομένων δὲ τούτων γίνεσθαι ἀνακύψατε καὶ ἐπάρατε τὰς κεφαλὰς ὑμῶν, διότι ἐγγίζει ἡ ἀπολύτρωσις ὑμῶν. ²⁸Ὅταν δὲ θὰ ἀρχίσουν αὐτὰ νὰ γίνωνται, σεῖς οἱ πιστοὶ ὀπαδοί μου, σηκωθῆτε ἐπάνω γεμᾶτοι ἐλπίδα καὶ σηκῶστε τὰ κεφάλια σας πρὸς τὸν οὐρανὸν ὄχι μὲ φόβον, ἀλλὰ μὲ χαρὰν καὶ ἐλπίδα, διότι πλησιάζει πλέον ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὰ δεινὰ τῆς παρούσης ζωῆς καὶ ἡ ἔνδοξος σωτηρία σας εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν>. Διαρκής επαφρύπνηση για το τέλος του κόσμου²⁹Καὶ εἶπε παραβολὴν αὐτοῖς· Ἴδετε τὴν συκῆν καὶ πάντα τὰ δένδρα. ²⁹Εἶπε δὲ εἰς αὐτοὺς καὶ μίαν παραβολήν· <παρατηρῆστε τὴν συκιὰ καὶ ὅλα τὰ δένδρα. ³⁰ὅταν προβάλωσιν ἤδη, βλέποντες ἀφ᾿ ἑαυτῶν γινώσκετε ὅτι ἤδη ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν· ³⁰Ὅταν ἔχουν ἀρχίσει νὰ βγάζουν φύλλα καὶ ἄνθη, μόνοι σας καταλαβαίνετε καὶ γνωρίζετε ὅτι τὸ θέρος εἶναι πλέον κοντά. ³¹οὕτω καὶ ὑμεῖς, ὅταν ἴδητε ταῦτα γινόμενα, γινώσκετε ὅτι ἐγγύς ἐστιν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ. ³¹Ἔτσι καὶ σεῖς, ὅταν ἴδετε νὰ γίνωνται αὐτά, ποὺ σᾶς εἶπα, νὰ ξέρετε ὅτι εἶναι κοντὰ ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ἡ χαρὰ καὶ ἡ μακαριότης τῶν δικαίων. ³²ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ παρέλθῃ ἡ γενεὰ αὕτη ἕως ἂν πάντα γένηται. ³²Σᾶς διαβεβαιώνω δέ, ὅτι ὅσα σᾶς εἶπα διὰ τὴν τρομερὰν καταστροφὴν τῆς Ἱερουσαλήμ, θὰ πραγματοποιηθοῦν ὅλα πρὶν περάσῃ ἡ γενεὰ αὐτῇ. ³³ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ παρελεύσονται, οἱ δὲ λόγοι μου οὐ μὴ παρέλθωσι. ³³Ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ, ποὺ φαίνονται τόσον μόνιμα καὶ ἀσάλευτα, θὰ περάσουν καὶ θὰ λείψουν, οἱ λόγοι μου ὅμως δὲν θὰ περάσουν, ἀλλὰ θὰ πραγματοποιηθοῦν ἕως καὶ τὴν τελευταίαν λεπτομέρειάν των. Προειδοποίηση για τους ανέτοιμους³⁴Προσέχετε δὲ ἑαυτοῖς μήποτε βαρηθῶσιν ὑμῶν αἱ καρδίαι ἐν κραιπάλῃ καὶ μέθῃ καὶ μερίμναις βιωτικαῖς, καὶ αἰφνίδιος ἐφ᾿ ὑμᾶς ἐπιστῇ ἡ ἡμέρα ἐκείνη· ³⁴Προσέχετε δὲ τοὺς ἑαυτοὺς σας, μήπως γίνουν βαρειὲς οἱ καρδιὲς σας καὶ ἀσυγκίνητες εἰς τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τὴν κραιπάλην καὶ ἀπὸ τὴν μέθην καὶ ἀπὸ τὰς βασανιστικὰς φροντίδας τῆς παρούσης ζωῆς. Νὰ εἷσθε ἄγρυπνοι, μήπως τυχὸν καὶ μέσα εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν τῆς πνευματικῆς χαλαρώσεως καὶ παραζάλης πέσῃ ἐπάνω σας ἄξαφνα ἡ μεγάλη ἐκείνη ἡμέρα τῆς δευτέρας παρουσίας. ³⁵ὡς παγὶς γὰρ ἐπελεύσεται ἐπὶ πάντας τοὺς καθημένους ἐπὶ πρόσωπον πάσης τῆς γῆς. ³⁵Διότι πράγματι σὰν παγίδα θὰ ἔλθῃ ἡ ἡμέρα ἐκείνη καὶ θὰ συλλάβῃ ἀπροετοιμάστους ὅλους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ξένοιαστοι εἰς τὴν ἁμαρτωλὴν καὶ κοσμικὴν ζωὴν των κάθονται ἐπάνω εἰς τὴν γῆν. ³⁶ἀγρυπνεῖτε οὖν ἐν παντὶ καιρῷ δεόμενοι ἵνα καταξιωθῆτε ἐκφυγεῖν πάντα τὰ μέλλοντα γίνεσθαι καὶ σταθῆναι ἔμπροσθεν τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου. ³⁶Νὰ εἷσθε λοιπὸν ἄγρυπνοι καὶ νὰ προσεύχεσθε κάθε ὥραν καὶ στιγμήν, νὰ σᾶς δώσῃ ὁ Θεὸς χάριν καὶ δύναμιν, διὰ νὰ ἀποφύγετε ὅλα αὐτὰ τὰ φοβερά, ποὺ πρόκειται νὰ γίνουν καὶ νὰ σταθῆτε μὲ θάρρος καὶ χαρὰν ἐμπρὸς εἰς τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου>. ³⁷Ἦν δὲ τὰς ἡμέρας ἐν τῷ ἱερῷ διδάσκων, τὰς δὲ νύκτας ἐξερχόμενος ηὐλίζετο εἰς τὸ ὄρος τὸ καλούμενον ἐλαιῶν· ³⁷Τὰς ἡμέρας δὲ ἐκείνας ἐδίδασκε ὅπως πρῶτα ὁ Κύριος εἰς τὸ ἱερόν, κατὰ δὲ τὴν νύκτα ἔβγαινεν ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλὴμ καὶ ἕμενε εἰς τὸ ὅρος, ποὺ ἐκαλεῖτο <ὅρος τῶν Ἐλαιῶν>. ³⁸καὶ πᾶς ὁ λαὸς ὤρθριζε πρὸς αὐτὸν ἐν τῷ ἱερῷ ἀκούειν αὐτοῦ. ³⁸Καὶ ὅλος ὁ λαὸς πρωΐ-πρωΐ ἤρχετο εἰς αὐτὸν μέσα πρὸς τὰς αὐλὰς τοῦ ναοῦ, διὰ νὰ τὸν ἀκούῃ.