Πρὸς Γαλάτας
Νόμος και πίστη1-14
1Ὦ ἀνόητοι Γαλάται, τίς ὑμᾶς ἐβάσκανε τῇ ἀληθείᾳ μὴ πείθεσθαι, οἷς κατ᾿ ὀφθαλμοὺς Ἰησοῦς Χριστὸς προεγράφη ἐν ὑμῖν ἐσταυρωμένος;
῍Ω ἀνόητοι Γαλάται, ποιὸς σᾶς ἐβάσκανε, ὥστε τώρα νὰ μὴ πείθεσθε καὶ νὰ μὴ ὑπακούετε εἰς τὴν ἀλήθειαν, σεῖς ἐμπρὸς εἰς τὰ μάτια τῶν ὁποίων, ὁλοκάθαρα καὶ ξάστερα παρεστάθη καὶ σὰν νὰ ἐζωγραφήθη ὁ ἐσταυρωμένος Ἰησοῦς Χριστός;
2τοῦτο μόνον θέλω μαθεῖν ἀφ’ ὑμῶν· ἐξ ἔργων νόμου τὸ Πνεῦμα ἐλάβετε ἢ ἐξ ἀκοῆς πίστεως;
Τοῦτο μόνον θέλω νὰ μάθω ἀπὸ σᾶς· τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον, τὰ πολλὰ καὶ θαυμαστὰ χαρίσματά του, τὰ ἐλάβατε ἀπὸ τὰς τυπικὰς διατάξεις τοῦ μωσαϊκοὺ Νόμου ἢ τὰ ἐλάβατε ἀπὸ τὸ κήρυγμα τῆς πίστεως ποὺ ἀκούσατε καὶ ἐδεχθήκατε;
3οὕτως ἀνόητοί ἐστε; ἐναρξάμενοι Πνεύματι νῦν σαρκὶ ἐπιτελεῖσθε;
Εἷσθε, λοιπόν, τόσον ἀνόητοι; Ἀφοῦ ἀρχίσατε τόσον καλὰ μὲ τὴν χάριν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τώρα καταλήγετε εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου, ποὺ ἔχουν νὰ κάμουν μὲ τὴν σάρκα καὶ ὄχι μὲ τὸν ἁγιασμὸν τῆς καρδίας;
4τοσαῦτα ἐπάθετε εἰκῆ; εἴ γε καὶ εἰκῆ.
Τόσας δωρεὰς καὶ εὐεργεσίας, ποὺ ἐλάβατε ἀπὸ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον, ματαίως τὰς ἔχετε λάβει; Ἐὰν βέβαια ἠμπορῇ νὰ λεχθῇ ὅτι τὰς ἐλάβατε ματαίως, διότι τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι, ἐὰν τὰς περιφρονήσετε, θὰ γίνουν εἰς καταδίκην σας.
5ὁ οὖν ἐπιχορηγῶν ὑμῖν τὸ Πνεῦμα καὶ ἐνεργῶν δυνάμεις ἐν ὑμῖν, ἐξ ἔργων νόμου ἢ ἐξ ἀκοῆς πίστεως;
Ὁ Θεός, λοιπόν, ὁ ὁποῖος πλούσια σᾶς χορηγεῖ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον καὶ ἐνεργεῖ μεταξὺ σας θαύματα μεγάλα μὲ τὴν ἄπειρον δύναμίν του, σᾶς χορηγεῖ καὶ ἐνεργεῖ αὐτὰ ἀπὸ τὰ ἔργα τοῦ Νόμου, ποὺ τάχα ἐπράξατε ἢ ἀπὸ τὴν πίστιν εἰς τὸ κήρυγμα ποὺ ἔχετε ἀκούσει;
6καθὼς Ἀβραὰμ ἐπίστευσε τῷ Θεῷ, καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην.
Ὁ Θεὸς σᾶς ἐχορήγησε τὸ Πνεῦμα του διὰ τὴν πίστιν σας. Ὅπως συνέβη καὶ μὲ τὸν Ἀβραάμ, ὁ ὁποῖος <ἐπίστευσεν εἰς τὸν Θεὸν καὶ κατελογίσθη εἰς τὸ ἐνεργητικὸν του ἡ πίστις αὐτῇ, ὥστε ὁ Θεὸς νὰ τοῦ δώσῃ τὴν δικαίωσιν>.
7Γινώσκετε ἄρα ὅτι οἱ ἐκ πίστεως, οὗτοί εἰσιν υἱοὶ Ἀβραάμ.
Συνεπῶς γνωρίζετε, ὅτι τέκνα τοῦ Ἀβραὰμ δὲν εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τηροῦν τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου, ἀλλ᾿ ὅσοι ἔχουν δεχθῇ καὶ ζοῦν τὴν πίστιν εἰς τὸν Χριστόν.
8προϊδοῦσα δὲ ἡ γραφὴ ὅτι ἐκ πίστεως δικαιοῖ τὰ ἔθνη ὁ Θεὸς, προευηγγελίσατο τῷ Ἀβραὰμ ὅτι ἐνευλογηθήσονται ἐν σοὶ πάντα τὰ ἔθνη.
Ἐπειδὴ δὲ ἡ Ἁγία Γραφὴ προεῖδεν ὅτι ἀπὸ τὴν πίστιν καὶ διὰ μέσου τῆς πίστεως ἔμελλεν ὁ Θεὸς νὰ δικαιώσῃ καὶ σώσῃ τὰ ἔθνη, προανήγγειλε τὴν χαρμόσυνον ἀγγελίαν εἰς τὸν Ἀβραάμ, ὅτι <διά σοῦ θὰ εὐλογηθοῦν ὅλα τὰ ἔθνη> καὶ ὄχι μόνον τὸ ἰουδαϊκόν.
9ὥστε οἱ ἐκ πίστεως εὐλογοῦνται σὺν τῷ πιστῷ Ἀβραάμ.
Ὥστε παίρνουν τὰς εὐλογίας τοῦ Θεοῦ καὶ εὐλογοῦνται μαζῆ μὲ τὸν πιστὸν Ἀβραὰμ ὅσοι πιστεύουν, εἴτε Ἑβραῖοι εἶναι εἴτε ἐθνικοί.
10Ὅσοι γὰρ ἐξ ἔργων νόμου εἰσὶν, ὑπὸ κατάραν εἰσί· γέγραπται γάρ· ἐπικατάρατος πᾶς ὃς οὐκ ἐμμένει ἐν πᾶσι τοῖς γεγραμμένοις ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου τοῦ ποιῆσαι αὐτά.
Διότι ὅσοι εὑρίσκονται κάτω ἀπὸ τὰς τυπικὰς διατάξεις τοῦ Νόμου, εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν κατᾶραν. Ἐπειδὴ εἰς αὐτὸν τοῦτον τὸν Νόμον ἔχει γραφῆ: <εἶναι καταράμενος καθένας ποὺ δὲν μένει πιστὸς καὶ δὲν τηρεῖ ὅλα ὅσα εἶναι γραμμένα εἰς τὸ βιβλίον τοῦ Νόμου>.
11ὅτι δὲ ἐν νόμῳ οὐδεὶς δικαιοῦται παρὰ τῷ Θεῷ δῆλον· ὁ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται.
Ὅτι δὲ διὰ μέσου τοῦ μωσαϊκοῦ Νόμου κανεὶς δὲν παίρνει τὴν δικαίωσιν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, εἶναι φανερόν. Διότι εἰς αὐτὸν τοῦτον τὸν Νόμον γράφεται, ὅτι <ὁ δίκαιος θὰ ζήσῃ καὶ θὰ ἐπιτύχῃ τὴν σωτηρίαν του διὰ τῆς πίστεως>.
12ὁ δὲ νόμος οὐκ ἔστιν ἐκ πίστεως, ἀλλ᾿ ὁ ποιήσας αὐτὰ ἄνθρωπος ζήσεται ἐν αὐτοῖς.
Ὁ Νόμος ὅμως δὲν στηρίζεται εἰς τὴν πίστιν καὶ δὲν δίδει δικαίωσιν διὰ τῆς πίστεως, ἀλλ᾿ ὅπως γράφεται εἰς αὐτόν, <ἐκεῖνος ὁ ἄνθρωπος ποὺ ἐτήρησεν ὅλα τὰ προστάγματα τοῦ Νόμου, αὐτὸς θὰ ζήσῃ δι᾿ αὐτῶν>. (Κανεὶς ὅμως δὲν ἠμπόρεσε οὔτε θὰ ἠμπορέσῃ νὰ τηρήσῃ ὅλον τὸν Νόμον, καὶ ἄρα ὅλοι εὑρίσκονται ὑπὸ κατάραν ἐξ αἰτίας τῶν παραβάσεων του).
Ανάγνωσμα · Μ. Σάββατο Όρθρος (Επιτάφιος), , Γαλ Γ 13-14
13Χριστὸς ἡμᾶς ἐξηγόρασεν ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου γενόμενος ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα· γέγραπται γάρ· ἐπικατάρατος πᾶς ὁ κρεμάμενος ἐπὶ ξύλου·
Ὁ Χριστὸς ὅμως μᾶς ἐξηγόρασεν ἀπὸ αὐτὴν τὴν κατάραν τοῦ Νόμου μὲ τὸ νὰ γίνῃ ὁ ἴδιος χάριν ἡμῶν κατάρα καὶ νὰ πληρώσῃ ὡς λύτρον δι᾿ ἡμᾶς τὸν σταυρικὸν του θάνατον. Διότι ἔχει γραφῆ εἰς τὴν Παλαιὰν Διαθήκην: <καταράμενος εἶναι καθένας ποὺ κρεμᾶται καὶ πεθαίνει ἐπάνω εἰς τὸ ξύλον τοῦ σταυροῦ>.
14ἵνα εἰς τὰ ἔθνη ἡ εὐλογία τοῦ Ἀβραὰμ γένηται ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ἵνα τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ Πνεύματος λάβωμεν διὰ τῆς πίστεως.
Καὶ ἔγινε κατάρα, διὰ νὰ ἔλθῃ εἰς τοὺς ἐθνικούς, διὰ μέσου τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἡ εὐλογία τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸν Ἀβραάμ, διὰ νὰ λάβωμεν ἡμεῖς, Ἰουδαῖοι καὶ ἐθνικοί, διὰ μέσου τῆς πίστεως τὴν εὐλογημένην ὑπόσχεσιν περὶ τῶν ἀνεκτιμήτων δωρεῶν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.
Νόμος και επαγγελίες15-25
15Ἀδελφοί, κατὰ ἄνθρωπον λέγω· ὅμως ἀνθρώπου κεκυρωμένην διαθήκην οὐδεὶς ἀθετεῖ ἢ ἐπιδιατάσσεται.
Ἀδελφοί, σᾶς φέρνω ἕνα παράδειγμα, ἀπὸ ὅσα συμβαίνουν μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων. Διαθήκην ἀνθρώπου, ἡ ὁποία μετὰ τὸν θάνατον του ἔχει ἐλεχθῆ καὶ ἀναγνωρισθῆ ὡς ἔγκυρος, κανένας δὲν τὴν καταργεῖ ἢ δὲν προσθέτει καμμίαν διάταξιν εἰς αὐτήν.
16τῷ δὲ Ἀβραὰμ ἐρρέθησαν αἱ ἐπαγγελίαι καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ· οὐ λέγει, καὶ τοῖς σπέρμασιν, ὡς ἐπὶ πολλῶν, ἀλλ᾿ ὡς ἐφ᾿ ἑνός, καὶ τῷ σπέρματί σου, ὅς ἐστι Χριστός.
Καὶ ὁ Θεὸς εἶχε συνάψει διαθήκην μὲ τὸν Ἀβραάμ, ὅταν ἔδωκε τὰς ὑποσχέσεις του <εἰς αὐτὸν καὶ εἰς τὸ σπέρμα του>. Δὲν εἶπεν ὁ Θεὸς <καὶ εἰς τὰ σπέρματα αὐτοῦ>, διότι τότε θὰ ἐπρόκειτο περὶ πολλῶν, ἀλλ᾿ ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο-ὅπως καὶ ἐπρόκειτο-περὶ ἑνὸς μόνον, εἶπε, <καὶς εἰς τὸ σπέρμα σου>. εἰς τὸν ἀπόγονόν σου. Αὐτὸς δὲ ὁ ἔνας ἀπόγονος εἶναι ὁ Χριστός.
17τοῦτο δὲ λέγω· διαθήκην προκεκυρωμένην ὑπὸ τοῦ Θεοῦ εἰς Χριστὸν ὁ μετὰ ἔτη τετρακόσια καὶ τριάκοντα γεγονὼς νόμος οὐκ ἀκυροῖ, εἰς τὸ καταργῆσαι τὴν ἐπαγγελίαν.
Ἰδοὺ τώρα ἡ σκέψις μου: Τὴν διαθήκην αὐτήν, ποὺ εἶχεν ἐπικυρωθῆ προηγουμένως ἀπὸ τὸν Θεὸν μὲ ὅρκον καὶ ἀνεφέρετο εἰς τὸν Χριστόν, ὁ Νόμος, ὁ ὁποῖος ἐδόθη ἔπειτα ἀπὸ τετρακόσια τριάντα ἔτη, δὲν τὴν ἀκυρώνει-καὶ οὔτε ἠμπορεῖ νὰ τὴν ἀκυρώση-ὥστε νὰ καταργήσῃ τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ Θεοῦ.
18εἰ γὰρ ἐκ νόμου ἡ κληρονομία, οὐκέτι ἐξ ἐπαγγελίας· τῷ δὲ Ἀβραὰμ δι᾿ ἐπαγγελίας κεχάρισται ὁ Θεός.
Θὰ τὸ ἔπραττεν ὅμως αὐτό, ἐὰν ἡ δικαίωσις καὶ ἡ κληρονομία τῆς αἰωνίου ζωῆς ἧτο καρπὸς τῆς τηρήσεως τοῦ νόμου καὶ ὄχι δωρεὰ ἀπὸ τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ Θεοῦ. Εἰς τὸν Ἀβραὰμ ὅμως ἔχει χαρίσει ὁ Θεὸς αὐτὴν τὴν δωρεάν, διὰ τῆς ὑποσχέσεως ποὺ τοῦ εἶχε δώσει.
19Τί οὖν ὁ νόμος; τῶν παραβάσεων χάριν προσετέθη, ἄχρις οὗ ἔλθῃ τὸ σπέρμα ᾧ ἐπήγγελται, διαταγεὶς δι᾿ ἀγγέλων ἐν χειρὶ μεσίτου.
Καὶ λοιπόν, διατὶ τότε ἐδόθη ὁ Νόμος; Προσετέθη ὁ Νόμος εἰς τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ Θεοῦ, ἐξ αἰτίας τῶν παραβάσεών μας, διὰ νὰ συναισθανώμεθα δηλαδὴ τὴν ἁμαρτωλότητα καὶ ἐνόχην μας, νὰ ζητοῦμεν δὲ καὶ νὰ περιμένωμεν ἀπὸ τὸν Θεὸν τὴν λύτρωσίν μας, μέχρις ὅτου ἔλθῃ ὁ εὐλογημένος ἀπόγονος τοῦ Ἀβραάμ, ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπραγματοποιοῦντο ὅλαι αἱ ἐπαγγελίαι καὶ θὰ εὐλογοῦντο ὅλα τὰ ἔθνη τῆς γῆς. Ὁ δὲ Νόμος ἐκοινοποιήθη μὲ διαταγὰς διὰ μέσου τῶν ἀγγέλων καὶ ἐδόθη μὲ τὸ χέρι τοῦ Μωϋσέως, ὡς μεσίτου.
20ὁ δὲ μεσίτης ἑνὸς οὐκ ἔστιν, ὁ δὲ Θεὸς εἷς ἐστιν.
Ὁ δὲ μεσίτης δὲν εἶναι ἑνὸς μόνον προσώπου, ἀλλὰ τουλάχιστον δύο. Τὸ ἕνα δὲ πρόσωπον εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν εἶναι ὁ Θεός, τὸ δὲ ἄλλο οἱ Ἑβραῖοι, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ τηρήσουν κατὰ πάντα τὸν Νόμον, διὰ νὰ ζήσουν διὰ μέσου αὐτοῦ. Τὸν παρέβησαν ὅμως καὶ ἦσαν ὡς ἐκ τούτου ἐπικατάρατοι.
21ὁ οὖν νόμος κατὰ τῶν ἐπαγγελιῶν τοῦ Θεοῦ; μὴ γένοιτο· εἰ γὰρ ἐδόθη νόμος ὁ δυνάμενος ζῳοποιῆσαι, ὄντως ἂν ἐκ νόμου ἦν ἡ δικαιοσύνη·
Ὁ Νόμος, λοιπόν, εἶναι ἐναντίον τῶν ἐπαγγελιῶν τοῦ Θεοῦ, ἀφοῦ ἔκαμε τοὺς ἀνθρώπους ἐξ αἰτίας τῶν παραβάσεών των καταραμένους; Ὄχι βέβαια. Διότι ἐὰν ἐδόθη τέτοιος Νόμος, ὁ ὁποῖος θὰ ἠδύνατο νὰ παρέχῃ αἰωνίαν ζωήν, τότε θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ δικαίωσις τοῦ ἀνθρώπου θὰ ἧτο ἔργον τοῦ Νόμου. Τέτοιαν δικαίωσιν ὅμως δὲν δίδει ὁ Νόμος καὶ ἄρα δὲν καταργεὶ οὔτε καὶ ἀντιτίθεται εἰς τὰς ἐπαγγελίας τοῦ Θεοῦ.
22ἀλλὰ συνέκλεισεν ἡ γραφὴ τὰ πάντα ὑπὸ ἁμαρτίαν, ἵνα ἡ ἐπαγγελία ἐκ πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ δοθῇ τοῖς πιστεύουσι.
Ἀλλ᾿ ὁ γραπτὸς Νόμος ἔκλεισεν ὁλοτελῶς τὰ πάντα ὑπὸ τὴν ἁμαρτίαν, ὥστε ἡ ἐπαγγελία τῆς λυτρώσεως νὰ δοθῇ διὰ τῆς πίστεως εἰς τὸν Ἰησοῦν Χριστόν, εἰς ὅλους δηλαδή ποὺ πιστεύουν.
Ανάγνωσμα · Αγ. Αικατερίνης, 23- Δ5
Ανάγνωσμα · Αγ. Βαρβάρας, 23- Δ5
Ανάγνωσμα · Παραμονή Χριστουγέννων Ωρα Γ, 23- Δ5
23Πρὸ δὲ τοῦ ἐλθεῖν τὴν πίστιν ὑπὸ νόμον ἐφρουρούμεθα συγκλεκλεισμένοι εἰς τὴν μέλλουσαν πίστιν ἀποκαλυφθῆναι.
Πρὶν δὲ νὰ ἔλθῃ ἡ διὰ τῆς πίστεως λύτρωσις καὶ σωτηρία, ὅλοι ἐφρουρούμεθα ἀπὸ τὸν Νόμον, κλεισμένοι καὶ περιμανδρωμένοι, προοριζόμενοι διὰ τὴν πίστιν, ποὺ ἔμελλε ἐν καιρῷ νὰ ἀποκαλυφθῇ.
24ὥστε ὁ νόμος παιδαγωγὸς ἡμῶν γέγονεν εἰς Χριστόν, ἵνα ἐκ πίστεως δικαιωθῶμεν·
Ὥστε ὁ Νόμος ἔγινε παιδαγωγὸς μας, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐξεπαίδευε καὶ μᾶς προπαρασκευάζε νὰ ποθήσωμεν καὶ γνωρίσωμεν τὸν Χριστόν, ὥστε νὰ πάρωμεν τὴν δικαίωσιν ἀπὸ τὴν πίστιν.
25ἐλθούσης δὲ τῆς πίστεως οὐκέτι ὑπὸ παιδαγωγόν ἐσμεν.
Ἀπὸ τότε δέ ποὺ ᾖλθεν αὐτῇ ἡ πίστις, ποὺ ᾖλθε δηλαδὴ ὁ Χριστός, ὁ ὁποῖος διὰ τῆς πίστεως εἰς αὐτὸν μᾶς δίδει τὴν δικαίωσιν, δὲν εἵμεθα πλέον κάτω ἀπὸ τὸν παιδαγωγόν, δηλαδὴ κάτω ἀπὸ τὸν Νόμον.
Ο Χριστός μας απελευθερώνει26-Δ7
26πάντες γὰρ υἱοὶ Θεοῦ ἐστε διὰ τῆς πίστεως ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ·
Διότι ὅλοι εἷσθε υἱοὶ τοῦ Θεοῦ διὰ τῆς πίστεως εἰς τὸν Ἰησοῦν Χριστόν,
27ὅσοι γὰρ εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθητε, Χριστὸν ἐνεδύσασθε.
ἐπειδὴ ὅσοι ἔχετε βαπτισθῆ εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ καὶ ὁμολογεῖτε ἔτσι αὐτὸν Σωτῆρα, ἐφορέσατε τὸν Χριστὸν καὶ ἐνωθήκατε μὲ αὐτόν.
28οὐκ ἔνι Ἰουδαῖος οὐδὲ Ἕλλην, οὐκ ἔνι δοῦλος οὐδὲ ἐλεύθερος, οὐκ ἔνι ἄρσεν καὶ θῆλυ· πάντες γὰρ ὑμεῖς εἷς ἐστε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.
Δι᾿ αὐτὸ καὶ εἰς τὴν νέαν κατάστασιν, εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Χριστοῦ, δὲν ὑπάρχουν διαφραὶ ἐθνικότητος, τάξεως καὶ φύλου. Δὲν ὑπάρχει Ἰουδαῖος οὔτε Ἕλλην, δὲν ὑπάρχει δοῦλος οὔτε ἐλεύθερος, δὲν ὑπάρχει ἄρσεν καὶ θύλυ, διότι ὅλοι σεῖς εἷσθε ἔνας νέος ἄνθρωπος καὶ νέος ὀργανισμός, διὰ μέσου τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.
29εἰ δὲ ὑμεῖς Χριστοῦ, ἄρα τοῦ Ἀβραὰμ σπέρμα ἐστὲ καὶ κατ᾿ ἐπαγγελίαν κληρονόμοι.
Ἐὰν δὲ σεῖς οἱ ἐθνικοί, ποὺ ἐπιστεύσατε, ἀνήκετε εἰς τὸν Χριστόν, ἄρα εἷσθε πνευματικοὶ ἀπόγονοι τοῦ Ἀβραὰμ καὶ σύμφωνα μὲ τὴν ὑπόσχεσιν, ποὺ ὁ Θεὸς ἔδωσεν εἰς αὐτόν, κληρονόμοι τῶν εὐλογιῶν.